Fundacja Haberkuli rozpoczyna realizację projektu „Karnawał pamięci. Archiwum społeczne strojów Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej”. Będziemy dokumentować stroje karnawałowe, fotografie archiwalne i rodzinne opowieści, tworząc archiwum społeczne poświęcone pamięci, twórczości kobiet i lokalnej historii.
Początek projektu
W swoim wystąpieniu mówiłam o tym, że samo badanie nie jest celem. Liczy się to, co z niego wynika: jak pomaga lepiej rozumieć odbiorców, porządkować procesy, stawiać trafniejsze pytania i projektować działania, które naprawdę odpowiadają na rzeczywistość.
Między diagnozą a działaniem
Fundacja Haberkuli rozpoczyna realizację projektu „Karnawał pamięci. Archiwum społeczne strojów Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej”. Będziemy dokumentować stroje karnawałowe tworzone i wykorzystywane przez Joannę Daranowską-Łukaszewską — moją mamę — opracowywać związane z nimi fotografie archiwalne i rodzinne opowieści oraz przygotowywać materiały do archiwum społecznego.
Założyłam Fundację Haberkuli, aby prowadzić działania na pograniczu badań, edukacji, praktyk twórczych i ochrony dziedzictwa kulturowego — zwłaszcza tam, gdzie ważne historie przechowywane są w domowych archiwach, przedmiotach, umiejętnościach i pamięci rodzinnej.
Dziedzictwo społeczne
Projekt wpisuje się w obszar dziedzictwa kulturowego, ponieważ dokumentuje nie tylko materialne obiekty — stroje, fotografie, dodatki i wzory — lecz także wydarzenia społeczne, praktyki świętowania, relacje rodzinne i lokalne historie. Stroje powstawały na przestrzeni kilku dekad, dlatego można je czytać również jako świadectwo zmian zachodzących w społeczeństwie: dostępności materiałów, sposobów szycia, zaradności w okresach niedoboru, w tym w czasie stanu wojennego, a także zmieniających się mód, ról i sposobów uczestnictwa w zabawie.
Projekt wyrasta z domowego, rodzinnego zbioru, ale jego znaczenie wykracza poza prywatną historię. Stroje, fotografie i wspomnienia pokazują karnawał jako przestrzeń twórczości, zabawy, wspólnoty, pomocy i budowania relacji. Interesuje nas nie tylko sam kostium jako przedmiot, lecz także historia jego powstania, użycia i zapamiętania: kto go szył, kto go nosił, przy jakiej okazji, jakie emocje i relacje były z nim związane. Ważne jest również to, że z wielu strojów korzystały różne osoby, często zmieniając ich charakter, przeznaczenie lub sposób użycia — dzięki temu każdy obiekt ma nie jedną, lecz kilka społecznych biografii.
Inwentaryzacja zbioru
W pierwszym etapie projektu zajmiemy się przeglądem i inwentaryzacją zbioru. Przygotujemy dokumentację fotograficzną wybranych strojów i elementów kolekcji, opracujemy ich opisy oraz powiążemy je ze zdjęciami archiwalnymi.
W zbiorze znajdują się zarówno stroje zachowane w archiwum rodzinnym, jak i fotografie dokumentujące ich użycie — między innymi zdjęcia osób występujących w przebraniach, fotografie Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej oraz materiały pokazujące stroje w konkretnych sytuacjach rodzinnych i społecznych.
Historia mówiona
W ramach projektu powstanie również nagranie historii mówionej. Rozmowa z Joanną Daranowską-Łukaszewską pozwoli utrwalić pamięć o szyciu strojów, przygotowaniach do zabaw karnawałowych, domowej pracy twórczej, relacjach rodzinnych i lokalnych oraz o społecznej roli przebrania i zabawy.
Historia mówiona pozwala zachować to, czego nie widać w samym przedmiocie: okoliczności powstania stroju, anegdoty, emocje, sposoby pracy, użyte materiały, pamięć o osobach, które korzystały z przebrań, oraz znaczenie wspólnego świętowania.
Rezultaty projektu
Efektem projektu będzie cyfrowe opracowanie zbioru, dokumentacja fotograficzna wybranych strojów, opisy archiwalne, nagranie historii mówionej, krótki film dokumentacyjny, scenariusz wystawy oraz scenariusz warsztatów inspirowanych lokalną tradycją karnawałową.
Jesienią zaprosimy także na spotkanie w Polu Kultury w Niepołomicach, podczas którego pokażemy film i opowiemy o pracy nad archiwum, pamięcią rodzinną, strojami i karnawałem.
Kontynuacja
Projekt ma także swoją kontynuację. Przygotowana koncepcja wystawy będzie podstawą do dalszych działań wystawienniczych, a scenariusze i wzory warsztatowe zostaną wykorzystane przy kolejnych spotkaniach poświęconych wykonywaniu strojów karnawałowych.
Chcemy, aby „Karnawał pamięci” był nie tylko projektem dokumentacyjnym, lecz także próbą pokazania, że domowe archiwa, rodzinne fotografie, szyte stroje i opowiadane historie są ważną częścią dziedzictwa społecznego. To właśnie w takich zbiorach zachowuje się pamięć o codziennych praktykach twórczych, pracy kobiet, świętowaniu, relacjach, niedoborze i zaradności, lokalnych formach wspólnotowości oraz przemianach życia społecznego.
0 komentarzy