Myśląc o Rydlówce i o Lucjanie Rydlu, trudno nie przywołać „Betlejem polskiego” – widowiska jasełkowego, które od ponad stu lat pozostaje jednym z najciekawszych przykładów żywej tradycji kulturowej.

Prapremiera spektaklu odbyła się 28 grudnia 1904 roku we Lwowie i miała charakter nie tylko artystyczny, ale również patriotyczny. Krakowska premiera – 5 stycznia 1905 roku w Teatrze Ludowym przy ul. Krowoderskiej – potwierdziła jego wyjątkową siłę oddziaływania. Rok później Betlejem polskie trafiło na scenę Teatru Miejskiego z imponującą obsadą: występowali m.in. Ludwik Solski, Leonard Bończa, Józef Węgrzyn i Aleksander Zelwerowicz, a oprawę muzyczną przygotował Michał Świerzyński.

Utwór ukazał się drukiem w 1906 roku w Krakowie, z ilustracjami Włodzimierza Tetmajera. Co ważne, Lucjan Rydel przez lata uzupełniał kolejne wydania o nowe sceny, reagujące na aktualne wydarzenia. Dzięki temu Betlejem polskie nie było zamkniętym tekstem, lecz formą dialogu z rzeczywistością.

Z perspektywy Atlasu niematerialnego dziedzictwa można patrzeć na ten utwór nie tylko jak na dzieło literackie czy teatralne, ale jak na praktykę kulturową – sposób opowiadania świata, w którym tradycja spotyka się z teraźniejszością.

Atlas jako mapa żywej pamięci

Wywiad w Rydlówce jest jednym z materiałów badawczych gromadzonych w ramach Atlasu niematerialnego dziedzictwa Krakowa. Już wkrótce projekt wejdzie w kolejny etap: zespół badaczy i badaczek z Muzeum Krakowa oraz krakowskich ośrodków naukowych rozpocznie opracowywanie not atlasowych.

Równocześnie wraz z MK zachęcamy do dzielenia się wspomnieniami i historiami dotyczącymi zmieniających się tradycji zachodniego Krakowa. To właśnie z takich opowieści – osobistych, nieoczywistych, często bardzo emocjonalnych – buduje się wspólna pamięć miasta.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.