22 października 2026 r. o godz. 18.00 w Polu Kultury w Niepołomicach opowiem o projekcie „Karnawał pamięci. Archiwum społeczne strojów Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej”, który realizuję w ramach działalności Fundacji Haberkuli.

Od kilku miesięcy zajmuję się dokumentowaniem i opracowywaniem niezwykłego domowego zbioru strojów karnawałowych, wykonywanych przez moją mamę, Joannę Daranowską-Łukaszewską. Przez dziesięciolecia powstawały kostiumy dla dzieci i dorosłych, wykorzystywane podczas balów przebierańców, rodzinnych zabaw i rozmaitych uroczystości.

Wiele z nich przetrwało do dziś. Niektóre wymagają drobnych napraw, inne zachowały się niemal w całości. Są wśród nich zwierzęta, postacie historyczne, królewny, czarodzieje i bohaterowie przedstawień. Ich różnorodność jest imponująca, podobnie jak pomysłowość, z jaką wykorzystywano dostępne materiały, przerabiano dawne ubrania i nadawano im zupełnie nowe funkcje.

Od domowego pawlacza do archiwum społecznego

Projekt rozpoczęłam od zgromadzenia i uporządkowania zachowanych strojów. Kolejnym etapem było przygotowanie ich dokumentacji fotograficznej, opisanie materiałów i technik wykonania oraz zebranie informacji o okolicznościach ich powstawania.

Szczególnie interesujące okazało się zestawienie współczesnych fotografii kostiumów ze zdjęciami archiwalnymi, na których widać je podczas zabaw i spotkań rodzinnych. Niektóre stroje były wielokrotnie przerabiane, dopasowywane do kolejnych osób, a nawet zmieniały swoją tożsamość.

Ważną częścią mojej pracy są także rozmowy z mamą. Nagrywane wspomnienia pozwalają ustalić, z czego powstawały poszczególne kostiumy, kto je nosił, jakie były okoliczności ich przygotowania i co działo się z nimi później.

Zebrane materiały opracowuję w Otwartym Systemie Archiwizacji (OSA), w archiwum społecznym Fundacji Haberkuli. Zasób nie został jeszcze publicznie udostępniony, ale jest już tworzony i stopniowo uzupełniany.

Stroje jako świadectwo codzienności

Zależy mi na pokazaniu tych kostiumów nie tylko jako interesujących obiektów rękodzielniczych. Są one również świadectwem domowej twórczości, zaradności, wyobraźni i pracy kobiet, a także rodzinnych zwyczajów oraz sposobów wspólnego świętowania.

Każdy strój ma swoją biografię. Można ją odtworzyć na podstawie zachowanego przedmiotu, fotografii i wspomnień. Dopiero połączenie tych źródeł pozwala zrozumieć, jak kostium funkcjonował i jakie znaczenie miał dla osób, które go przygotowywały i nosiły.

Chciałabym, aby efektem tej pracy było nie tylko archiwum cyfrowe, ale również wystawa oraz warsztaty inspirowane domowymi tradycjami karnawałowymi.

Spotkajmy się w Niepołomicach

W czwartek 22 października o godz. 18.00 zapraszam do Pola Kultury w Niepołomicach.

Podczas spotkania przedstawię założenia projektu, opowiem o przebiegu prac dokumentacyjnych, zaprezentuję wybrane fotografie i materiały oraz pokażę, jak powstaje archiwum społeczne poświęcone strojom karnawałowym. Opowiem również o pomyśle ich przyszłej prezentacji na wystawie i wykorzystania w działaniach edukacyjnych.

22 października 2026 r., godz. 18.00
Pole Kultury, Niepołomice

Serdecznie zapraszam!

Projekt „Karnawał pamięci. Archiwum społeczne strojów Joanny Daranowskiej-Łukaszewskiej” realizowany jest przez Fundację Haberkuli w ramach programu NOWEFIO – Zachowując Historię Społeczności. Operatorem jest Fundacja Sztuki, Przygody i Przyjemności ARTS, Partnerem Centrum Archiwistyki Społecznej. Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030.