Praca ku samodzielności

W Pałacu Krzysztofory można już oglądać wystawę „Krakowska koronka klockowa – żywe dziedzictwo”, którą miałam przyjemność przygotować jako kuratorka.

Jubileusz dziesięciolecia wpisu krakowskiej koronki klockowej na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego stał się dla mnie okazją nie tylko do pokazania prac współczesnych koronczarek, lecz również do postawienia pytania o rekonstrukcję jako sposób poznawania historycznego warsztatu.

O rekonstrukcji

Szczególnie ważną częścią projektu są próby ponownego odczytania dawnych wzorów i rozwiązań technologicznych. Rekonstrukcja nie oznacza tutaj prostego wykonania kopii. Zaczyna się od analizy źródła: wzornika, podręcznika, zachowanego obiektu lub dokumentacji. Następnie trzeba rozpoznać konstrukcję koronki, sploty, sposób prowadzenia nici, kolejność pracy i właściwości materiału. Dopiero wykonanie wzoru pozwala sprawdzić, czy przyjęta interpretacja historycznego przekazu rzeczywiście działa.

Praktyka koronczarska

Praktyka wykonawcza staje się więc formą badania, a wykonana rekonstrukcja — materialnym rezultatem procesu interpretacji.

Zależało mi także na tym, aby wystawa pokazywała te obiekty nie jako wyizolowane przykłady dawnego rzemiosła, lecz jako element ciągłości: obok realizacji opartych na wzorach historycznych prezentowane są rekonstrukcje i współczesne projekty autorskie. W przestrzeni ekspozycji spotykają się zatem źródło, jego interpretacja, odtworzenie technologii oraz współczesna praktyka projektowa.

Tak rozumiane dziedzictwo jest czymś więcej niż zbiorem zachowanych przedmiotów. Istnieje dzięki wiedzy zapisanej w materiale, technice i działaniu — oraz dzięki ludziom, którzy potrafią tę wiedzę odczytać, sprawdzić i twórczo rozwijać.

Realizacja wystawy była możliwa dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

„Krakowska koronka klockowa – żywe dziedzictwo”
Muzeum Krakowa – Pałac Krzysztofory
18.09–25.10.2026
Kuratorka: Justyna Łukaszewska-Haberkowa
Organizatorzy: Muzeum Krakowa oraz Stowarzyszenie Koronczarek Ziemi Krakowskiej
Patronat: Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Wzór M. Grochola, wykonanie B. Jarema.